Spring naar inhoud

De stem van mijn moeder, Abdelkader Benali

‘Ik was een dodo die naar het paradijs probeerde te vliegen om daar en ei te leggen’. Dat is een van de zinnen van het boek, een boek over familie, het gevecht met jezelf om de weg te vinden naar wie je bent en over migratie.

Een succesvol fotograaf die afstand van zijn familie heeft genomen na de tragische dood van zijn tweelingbroer wordt geconfronteerd met het vaderschap van ook een tweeling aan wie hij zich niet kan binden. Na de dood van zijn tweelingbroer vervalt zijn moeder in stilte. Zij zegt geen woord meer, ze kijkt alleen nog maar en haar blik is niet te verdragen. Wat gaat haar door haar hoofd? Wat zijn haar vragen of beschuldigingen en aan wie zijn deze gericht?

De fotograaf wordt vaak door zijn vader gebeld. De vader is radeloos en wil dat hij terug naar hun huis komt om het fotoalbum te zoeken. De fotograaf vindt dat een flauw excuus om hem naar huis te lokken. Maar op een bepaalde moment klinkt de vader zo hopeloos dat hij besluit om naar hen toe te gaan. Dan komen alle vragen over de dood van de broer, de stilte van de moeder, het gedrag van de vader en de muziek waarvan de ouders zo hielden, die nooit meer gedraaid wordt. Een wereld vol vragen en tegenstrijdige gevoelens.

Ik vond het een mooi en krachtig boek ondanks dat het niet goed ontvangen werd door de critici. Als iemand twijfelt om het boek te lezen, staat hieronder de zin die volgens mij sterk genoeg is om je te overtuigen om dat wel te doen:

‘Migratie heeft ons over dit continent uitgestrooid alsof we het maanzaad zijn op het oudbakken brood dat Europa heet. We komen bij elkaar om op de denkbeeldige trommel te spelen, liedjes van weleer te zingen en herinneringen op te halen. Vergetelheid doodt de migrant in zijn hart. Wordt hij door zijn kinderen vergeten, dan eet het monster van de migratie hem met huid en haar op.’

http://www.letterenfonds.nl/nl/boek/659/de-stem-van-mijn-moeder

 

Voces de las tierras bajas

Zoals ik al eerder verteld heb, doe ik twee keer per jaar mee aan een workshop literair vertalen. Vorige jaar werd ons voorgesteld om een verzameling te maken van korte verhalen van Nederlandse auteurs en deze naar het Spaans te vertalen. Iedereen reageerde natuurlijk heel enthousiast. We gingen dus op zoek naar korte verhalen en iedereen mocht er daarna één van kiezen om te vertalen. De auteurs die we gekozen hebben zijn: Carry van Bruggen, Cyriel Buysse, Louis Couperus, Marcellus Emants, Jacob Israël de Haan, Herman Heijermans, Hendrik Marsman, Frans Netscher, Arij Prins en Jan Jacob Slauerhoff. Mijn voorkeur ging uit het verhaal van Frans Netscher over een begrafenis. Ik vond het heel mooi. Als Mexicaan is onze relatie met de dood heel anders dan bijvoorbeeld in Nederland. Het is niet beangstigend maar alleen een andere etappe in het leven. Het boek is uitgegeven door de Colombiaanse Universiteit (Uniandes) en in april gepresenteerd tijdens La Feria del Libro (Het Boekenfestijn).

Ik wil deze, mijn eerste gepubliceerde vertaling, opdragen aan van mijn vader die afgelopen april overleden is.

https://libreria.uniandes.edu.co/index.php?page=shop.product_details&flypage=publicaciones&product_id=46324&category_id=9&manufacturer_id=0&option=com_virtuemart&Itemid=26&vmcchk=1&Itemid=26

 

Dit zijn de namen, Tommy Wieringa

Een van de laatste boeken dat ik gelezen heb is Dit zijn de namen van Tommy Wieringa. Een indrukwekkend boek over migratie en religie. Wieringa heeft met dit boek de Libris Literatuurprijs 2013 gewonnen en de Gouden Boekenuil. Het boek is verdeeld in twee verhalen. Een gaat over een groep vluchtelingen die probeert Europa te bereiken op zoek naar een beter leven. Zij maken onderweg afschuwelijke dingen mee. De vraag die meteen op komt in dat deel van het boek is: tot hoe ver gaat een mens om te overleven? Het andere verhaal gaat over een politiecommissaris die op een gegeven moment te horen krijgt dat zijn moeder een Joodse achternaam had. Hij begint een zoektocht naar zijn wortels en komt dan in contact met de laatste rabbi in het dorp, bij wie hij een antwoord probeert te vinden op al zijn vragen en twijfels.

De twee verhalen komen samen wanneer de vijf overlevende vluchtelingen van in totaal dertien worden door de politie gevangen genomen en komen op die manier in contact met de commissaris. Wanneer de commissaris de verhalen van de vluchtelingen hoort, brengt hij ze gelijk in verband met de exodus en komen er nog meer vragen waarop hij een antwoord probeert te vinden. Uiteindelijk neemt hij de jongste vluchteling onder zijn hoede en belooft hem dat hij veilig in Israël zal komen.

In dit boek worden we geconfronteerd met hoe wreed een mens kan zijn tegen zijn medemens in moeilijke omstandigheden. Ik vind het een van de meest indrukwekkende boeken dat ik de laatste tijd gelezen heb!

http://www.librisliteratuurprijs.nl/2013/wieringa

Kou uit het oosten van Ken Follett

Dit is het derde deel uit de trilogie van Follett over de periode van de Eerste Wereldoorlog tot en met de Koude Oorlog. Het boek is naar het Nederlands vertaald door Joost van der Meer en William Oostendorp.

We komen in dit boek weer vertrouwde personages tegen en maken kennis met de nieuwe generaties in Amerika, Engeland en Rusland. We komen ook weer een aantal historische personages tegen (Kennedy, Gorbachov, etc.).

Follett heeft een fascinerend manier om over historische gebeurtenissen te schrijven. Hoe verliep bijvoorbeeld het gevecht voor de rechten van kleurlingen in Amerika, dat vele jaren later zou leiden tot de eerste Afro-Amerikaanse president en wat waren de spanningen tijdens de Cubacrisis, die bijna tot een Derde Wereldoorlog leidde. Kortom, een spannend boek, mooi geschreven en interessant voor ieder die van geschiedenis houdt!

http://ken-follett.com/nl/

Het zwijgen van Maria Zachea: een ware familiegeschiedenis van Judith Koelemeijer

Ik heb zeker een veel te geromantiseerd beeld ervan, maar ik houd van verhalen over het leven op de boerderij. Het vroeg opstaan, hard werken en eten van wat uit jouw eigen tuin komt, het lijkt me heerlijk. Maar ik herhaal, het is zeker niet hoe het in werkelijkheid is.

Dit boek is de geschiedenis van Maria Zachea, harde werkster en moeder van dertien kinderen. Haar credo in het leven: nooit klagen.

Ze knuffelde nooit haar kinderen; of zij daar niet van hield of er gewoon geen tijd voor nam, is voor niemand duidelijk. Een van haar kinderen kreeg een hartinfarct en overlijdt ter plekke. In de aanwezigheid van haar andere kinderen was er nooit een traan of een woord die haar pijn om de dood van haar kind toonde.

Op hoge leeftijd kreeg zij zelf een hersenbloeding en ondanks de medische diagnose dat het snel afgelopen zou zijn met haar, hield zij het nog jarenlang vol, maar wel in volledige stilte.

De schrijfster, die familie was van Maria Zachea, is in gesprek met alle kinderen gegaan om hun gevoelens en ideeën ten aanzien van hun moeder en de rest van hun familie te achterhalen. Zij ontdekte dat elk van de kinderen een totaal verschillend beeld had van de situatie, de moeder, vader en broers en zussen. Binnen deze streng katholieke familie had elk lid zijn eigen wereld, afhankelijk van of hij/zij wel of niet gestudeerd had of aan het werk was gegaan in het hoveniersbedrijf van de vader. Maar geen van allen had een duidelijk idee over de redenen van de stilte van de moeder; waarschijnlijk kwam dat niet door de hersenbloeding. Maar was zij in plaats daarvan boos of verdrietig? Alleen Maria Zachea kon hierop een antwoord geven, maar dat deed zij niet. Zij heeft tot aan haar dood gezwegen..

http://www.judithkoelemeijer.nl

La Transmigración de los cuerpos de Yuri Herrera

Ik heb al een paar artikelen geplaatst over de boeken van de Mexicaanse schrijver Yuri Herrera. Hij heeft een zeer bijzondere manier van schrijven. We kunnen wel zeggen dat zijn gebruik van punctuatie en zelfs de zinsopbouw niet volledig conform de regels zijn. Hij schrijft heel lange zinnen, waarin hij af en toe van het ene onderwerp naar het andere gaat. In La transmigración de los cuerpos laat Herrera ons kennis maken met het menselijk gedrag geconfronteerd met het gevaar van een epidemie. Binnen deze context worden twee personen ontvoerd. Elk van hen lid van een van de twee belangrijkste families in de stad. Het centrale personage, El Alfaqueque, krijgt als opdracht het oplossen van deze ontvoeringen. Hij komt daarbij terecht in een labyrint waar liefde, haat, geheimen en schuldgevoelens een prominente rol spelen.

Herrera is op dit moment een van de belangrijkste Mexicaanse schrijvers. Hij maakt gebruikt van zijn kennis van de Mexicaanse mythologie en van de Bijbel om een diepere betekenis aan zijn verhalen te geven.  Dit is zijn vierde boek en ik heb er drie van gelezen, absoluut de moeite waard!

http://www.losinrocks.com/libros/resena-la-transmigracion-de-los-cuerpos-de-yuri-herrera#.VhEaX5RUerU

http://www.casadellibro.com/libro-la-transmigracion-de-los-cuerpos/9788492865697/2077600

De Stamhouder van Alex Münninghoffs

Het eerste weekend van juli heb ik, voor de eerste keer dit jaar, de Workshop Literair Vertalen gevolg, die twee keer per jaar gehouden wordt, onder begeleiding van Diego Puls.

De fragmenten die we moesten vertalen waren afkomstig uit De Stamhouder van Alex Münninghoff en Het zwijgen van Maria Zachea. Een ware familiegeschiedenis van Judith Koelemeijer.

Het tweede boek moet ik nog volledig gaan lezen. De Stamhouder heb ik al wel gelezen en ik vond het een indrukwekkend boek. Het is de geschiedenis van Alex Münninghoffs’ familie en deze begint met het verhaal van zijn opa, een man die heel rijk is geworden dankzij allerlei zaken en connecties, over de hele wereld.

Hij heeft een soort imperium gecreëerd vanuit Letland, waar hij ook zijn vrouw heeft ontmoet en waar hun kinderen zijn geboren. Hij heeft toch geprobeerd een Nederlands gevoel bij zijn kinderen te ontwikkelen, maar zijn oudste zoon Frans, Alex’ vader, haat alles wat te maken heeft met Nederland, de Nederlanders en het Nederlands. Dat is het begin van een moeilijke relatie tussen vader en zoon. Kort voor het begin van WOII moet opa met zijn vrouw en vier kinderen vluchten naar Nederland. Frans, die in Nederland heeft gestudeerd, wil niet terug maar tegen de sovjets vechten en sluit zich aan bij de Waffen SS. Deze situatie verergert hun relatie maar tegelijkertijd profiteert opa van de positie van zijn zoon om tijdens de oorlog ook handel te drijven met de Duitsers.

Na WOII wordt Frans een gefrustreerde alcoholist. Hij toont geen belangstelling voor zijn zoon Alex en zet zijn vrouw Wera aan de kant.

Opa houdt echter veel van Alex en vindt hem heel belangrijk als stamhouder. Daarom doet hij alles, legaal en illegaal, om Alex van zijn moeder te scheiden. Haar zwakke karakter voorkomt dat zij terugvecht en Alex ziet haar daardoor achttien jaar lang niet.

De Stamhouder is een waar gebeurd verhaal. Ik heb een TV-interview met Alex Münninghoff gezien en dat heeft indruk op mij gemaakt. Ik vind het heel bijzonder dat iemand die, als kind, zulke pijnlijke ervaringen meegemaakt heeft en dat hij de liefde zowel van zijn vader als van zijn moeder heeft moeten missen zo evenwichtig lijkt.

De Stamhouder

De laatkomer en De kamer hiernaast van Dimitri Verhulst / Vroeger kon je nog lachen van Simon Carmiggelt

De laatste tijd heb ik me weinig tijd gegund om in mijn weblog te schrijven. Ik zal nu proberen dat recht te zetten.

De laatste tijd heb ik drie boeken gelezen.

Het eerste boek is De laatkomer van de Belgische schrijver Dimitri Verhulst. Ik had tot nu toe twee boeken van Verhulst met veel plezier gelezen: De helaasheid der dingen en Mevrouw Verona daalt de heuvel af. Ik heb ook ooit voor de Workshop Literair Vertalen een stuk vertaald van Godverdomse dagen op een godverdomse bol en dat boek staat nog steeds in mijn verlanglijst van boeken om te lezen. Ik heb er van genoten van deze drie totaal verschillende boeken. Toen ik Verhulst met zijn typische ironie hoorde praten over zijn boek De laatkomer, wilde ik het daarom meteen lezen.

De laatkomer gaat over Désiré Cordier, een man die niet meer samen met zijn vrouw wil/kan wonen, maar die een afscheidsproces veel te ingewikkeld vindt. Hij kiest ervoor om zich dement voor te doen, in de hoop in een instelling opgenomen te worden. Één van mijn eerste vragen was; hoe kan iemand zo’n verhaal verzinnen? Désiré (toevallig voor deze naam gekozen?) wordt in Home Winterlicht opgenomen en daar begint de echte weg naar het eind. Zijn vrouw, die zich schaamt voor haar man, begint minder en minder op bezoek te komen en na een tijd heeft zij een minaar. Dat zij minder vaak langs komt is natuurlijk juist een opluchting voor Désiré. Maar zijn dochter, die denkt dat hij niets of weinig van haar afwezigheid zal merken, neemt afscheid van hem. Zijn zoon was al een tijd afgezonderd van de familie en komt ook niet meer opdagen.

Misschien wel het droevigste moment van het verhaal is wanneer Désiré zijn platonische jeugdliefde bij Home Winterlicht voor de eerste keer in jaren weer ziet. Maar zij herkent hem niet meer en merkt niets meer van de wereld rondom haar!

Prachtig boek. Verhulst is in staat om heel diep in de menselijke geest te graven en een gevoelige snaar te raken, maar ook, en dat is misschien het bijzonderste aan hem, zelfs op de treurigste momenten een glimlach aan de lezer te ontlokken.

Na De laatkomer heb ik De kamer hiernaast ook van Dimitri Verhulst gelezen, zijn debuutroman. Ik moet zeggen dat ik voor het eerst met een boek van Verhulst moeite heb gehad om het uit te lezen. De centrale zin luidt ‘in de kamer hiernaast vrijt mijn vriendin met mijn beste vriend’. Ondanks dat sommige stukken zeer mooi zijn en hij weer de capaciteit laat zien om de menselijke geest bloot te leggen, met alle vragen en gevoelens die hij in zijn boeken formuleert, had ik op een moment genoeg van alle penissen, kutten en schaamharen.

Ik bewonder de capaciteit van Verhulst om al met de titel het publiek te provoceren en zich van burgerlijke vooroordelen te ontdoen. Ik houd ook van zijn stijl en zijn taal die zoals een boekenrecensent schrijft ‘voortkomt uit een langdurig ingehouden woede’. Maar deze keer is me dat te veel geweest!

Na Dimitri Verhulst heb ik voor de Workshop Literair Vertalen een stuk moeten vertalen van Vroeger kon je nog lachen. Daardoor heb ik een voor mij nog onbekende schrijver gelezen en ik vond hem prachtig: Simon Carmiggelt.

Vroeger kon je nog lachen is een verzameling van heel korte verhalen die over de meest uiteenlopende onderwerpen gaat. Van een vrouw die geen vlees eet maar naar de slager gaat om vlees voor haar hond te kopen en daar haar hond buiten laat met een buurman omdat de hond de slagerij niet binnen mag. Tot een vrouw die terugkomt van boodschappen doen en haar man probeer te vertellen dat hij de groeten van een man krijgt. Maar wie de man is, hoe hij heet, hoe zijn vriendin heet en wanneer zij hem hebben leren kennen, kan zij niet vertellen en zij eindigt met een geweldig ‘maar je weet het wel’.

Prachtig boek met de smaak van andere tijden en nostalgie!

2014 herzien

De statistieken hulpaapjes van WordPress.com heeft een 2014 jaarlijks rapport voor deze blog voorbereid.

Hier is een fragment:

In een San Francisco kabelbaan passen 60 mensen. Deze blog werd in 2014 ongeveer 2.900 keer bekeken. Als je blog een kabelbaan zou zijn, zou die ongeveer 48 reizen nodig hebben voordat die zoveel mensen zou kunnen vervoeren.

Klik hier om het complete rapport te bekijken.

Koningin op blote voeten van de Spaanse schrijver Ildefonso Falcones

Ik ben een grote fan van historische romans en de afgelopen dagen heb ik ontzettend kunnen genieten van het laatste boek van de Spaanse schrijver Ildefonso Falcones: Koningin op blote voeten (de originele titel in het Spaans is La reina descalza). Het boek is naar het Nederlands vertaald door Marga Greuter en Margriet Muris.

De eerste vraag van iedereen is: waarom lees je een Spaanstalig boek in het Nederlands? Ik kan hier geen logische antwoord op geven. Ik lees al jaren voornamelijk in het Nederlands en als iemand voor mijn verjaardag met het boek als cadeau komt, denk ik er niet aan om het boek in de originele taal, die toevallig ook de mijne is, te gaan zoeken. Zo simpel is het.

Koningin op blote voeten is een roman gebaseerd op de grote razzia tegen zigeuners in Spanje in 1749. De zigeuners werden gevangengezet en gemarteld. De Spaanse Kroon wilde het hele ras uitroeien en de enige die aan dit droeve lot konden ontsnappen, waren diegenen die de Katholieke religie omarmden.

Het verhaal heeft twee centrale personages: Milagros, een mooie zigeunerin die geboren is met de vrije geest van de zigeuners, die haar op een gruwelijke wijze werd ontnomen door haar man, eeuwige vijand van haar familie.

Het andere personage is Caridad, een Cubaanse slavin, die met haar eigenaar naar Spanje moest reizen. De man wordt ziek tijdens de reis, overlijdt en geeft als laatste wens Caridad haar vrijheid. Zij komt dus alleen in Spanje aan, maar weet niet wat ze moet doen als een vrouw die nooit geweten heeft wat vrijheid is, in een vreemd land waar iedereen haar discrimineert en uitlacht.

Op een gegeven moment kruist Caridad’s weg met die van Melchor, Milagros opa. Melchor, gefascineerd door Caridad’s manier van zingen neemt haar mee naar de ziegeunerswijk waar zij kennis met Milagros maakt. De twee vrouwen sluiten een innige vriendschap die sterker en sterker wordt tijdens het ontsnappen aan de razzia.

Melchor smokkelt tabak en wordt ernstig verwond door een rivaliserende smokkelaar, waardoor hij voor een lange periode in het huis van een vrouw verblijft en dus niets over de razzia’s te horen krijgt. Zodra hij hierover hoort gaat hij terug naar zijn dorp. Wanneer hij te weten komt dat zijn lieve kleindochter Milagros inmiddels, met de toestemming van haar vader, getrouwd is met de kleinzoon van zijn aartsvijand, reageert hij hierop met zijn zigeuner’s temperament en zonder aan de consequenties te denken. Dat zal de wegen van Melchor, Milagros en Caridad scheiden. Zij zullen elkaar weer ontmoeten als de twee vrouwen totaal veranderd zijn door de gruwelijke ervaringen die zij in die tijd meegemaakt hebben.

Ik heb ontzettend genoten van deze nieuwe roman van Ildefonso Falcones en, ondanks dat vele mensen hem heel commercieel vinden, kan ik je met mijn bescheiden mening aanraden om het boek te lezen!

http://www.literairnederland.nl/2014/01/24/koningin-op-blote-voeten-ildefonso-falcones/